Kalkaanslag kan de werking van verwarmings- en sanitaire warmwaterinstallaties negatief beïnvloeden. Vooral in gebieden met hard water kunnen afzettingen de warmteoverdracht verminderen, de doorstroming belemmeren en extra onderhoud veroorzaken. Maar hoe ontstaat kalkvorming precies? En welke maatregelen kun je als installateur nemen om problemen te voorkomen?
Van het behandelen van vulwater tot het verwijderen van bestaande afzettingen: Caleffi biedt verschillende oplossingen om kalkvorming en vervuiling in verwarmings- en warmwaterinstallaties te beperken.
Hoe ontstaat kalkvorming in een verwarmingssysteem?
Leidingwater bevat van nature opgeloste mineralen, waaronder calcium en magnesium. Wanneer water wordt verwarmd, kunnen calciumverbindingen onder bepaalde omstandigheden neerslaan en zich afzetten op oppervlakken in de installatie, bijvoorbeeld in warmtewisselaars.
De mate van kalkvorming hangt onder andere af van de waterhardheid, temperatuur en hoeveelheid vers water die wordt toegevoegd.
Daarbij is het belangrijk om onderscheid te maken tussen twee soorten installaties:
Gesloten verwarmingssystemen
In cv-installaties en gesloten warmtepompcircuits circuleert in principe steeds hetzelfde water. Het risico op kalkvorming hangt daarom vooral samen met de kwaliteit van het oorspronkelijke vulwater en de hoeveelheid bijvulwater. Wanneer een installatie regelmatig wordt bijgevuld, worden telkens nieuwe mineralen en zuurstof aangevoerd.
Sanitaire warmwaterinstallaties
In sanitaire warmwaterinstallaties wordt voortdurend vers leidingwater aangevoerd. Daardoor kunnen kalkvormende mineralen zich blijven afzetten in boilers, warmtewisselaars en leidingen.
Beide situaties vragen om een aangepaste aanpak.
Wat zijn de gevolgen van kalkaanslag?
Kalkaanslag vormt een extra weerstand op warmteoverdragende oppervlakken en kan de werking van een installatie verstoren.
Mogelijke gevolgen zijn:
- Verminderde warmteoverdracht: afzettingen maken de warmteoverdracht minder efficiënt.
- Hoger energieverbruik: verminderde warmteoverdracht kan het rendement van de installatie negatief beïnvloeden.
- Belemmerde doorstroming: kalkaanslag kan nauwe doorgangen in warmtewisselaars en leidingen vernauwen.
- Storingen en extra onderhoud: vervuiling kan de werking van installatiecomponenten beïnvloeden.
Vooral bij moderne verwarmingssystemen met compacte warmtewisselaars is een goede waterkwaliteit daarom belangrijk.
Hoe voorkom je kalkvorming? 6 oplossingen voor installateurs
1. Onthard of demineraliseer het vulwater
1. Onthard of demineraliseer het vulwater
Een van de belangrijkste maatregelen tegen kalkvorming in een gesloten verwarmingssysteem is het behandelen van het vulwater voordat het de installatie binnenkomt.
De Caleffi 580 automatische waterbehandelingsunit wordt op de vulleiding geïnstalleerd en kan, afhankelijk van het aangesloten patroon, worden gebruikt om water te ontharden of te demineraliseren.
Ontharding
Bij ontharding worden calcium- en magnesiumionen door ionenwisseling uit het water verwijderd. Hierdoor neemt de waterhardheid af en wordt het risico op kalkafzettingen beperkt.
Demineralisatie
Bij demineralisatie worden naast calcium en magnesium ook andere opgeloste ionen uit het water verwijderd. Hierdoor daalt de hoeveelheid opgeloste zouten en de elektrische geleidbaarheid.
De Caleffi 580 beschikt over een elektronische regeleenheid, volumemeter, geleidbaarheidsmeetcel en instelbare bypass. Met geschikte behandelingspatronen kan de unit worden afgestemd op de vereisten van de installatie.
Welke behandeling nodig is, hangt af van de samenstelling van het leidingwater, de gebruikte materialen en de voorschriften van de ketel- of warmtepompfabrikant.
Let op: ook na ontharding of demineralisatie moeten relevante waterkwaliteitsparameters, zoals pH, hardheid en geleidbaarheid, aan de eisen van de installatie voldoen. Voor een veilige aansluiting op het drinkwaternet is bovendien een geschikte vulcombinatie met terugstroombeveiliging noodzakelijk.
2. Verwijder bestaande kalkafzettingen
2. Verwijder bestaande kalkafzettingen
Is een verwarmingsinstallatie al vervuild door kalk, slib of andere afzettingen? Dan is alleen het behandelen van nieuw vulwater niet voldoende.
De Caleffi C3 CLEANER is een chemisch reinigingsadditief dat helpt om kalkafzettingen, slib en andere verontreinigingen uit verwarmings- en koelinstallaties te verwijderen.
Het product kan worden toegepast bij nieuwe en bestaande installaties, bijvoorbeeld tijdens de ingebruikname of bij onderhoud.
Na de reinigingsbehandeling moeten de losgekomen verontreinigingen volgens de productinstructies uit het systeem worden afgevoerd.
3. Bescherm het verwarmingscircuit
3. Bescherm het verwarmingscircuit
Na een grondige reiniging is het belangrijk om nieuwe afzettingen en corrosie zoveel mogelijk te beperken.
De Caleffi C1 INHIBITOR is een beschermend additief voor hoge- en lagetemperatuurinstallaties. Het helpt corrosie en kalkafzettingen in het verwarmingscircuit te beperken.
Daarmee vormt het een aanvulling op het gebruik van geschikt behandeld vulwater.
Controleer bij toepassing altijd de aanbevolen dosering, materiaalcompatibiliteit en voorschriften van de warmtebronfabrikant. Ook de concentratie van het beschermingsmiddel verdient aandacht tijdens periodiek onderhoud.
4. Verwijder vuil en magnetiet
4. Verwijder vuil en magnetiet
Kalk is niet de enige oorzaak van vervuiling in een verwarmingssysteem. Ook magnetiet, roest, zand en slib kunnen zich ophopen en de werking van pompen, kleppen en warmtewisselaars verstoren.
Met een vuilafscheider worden deze vaste verontreinigingen uit het circulerende systeemwater verwijderd.
Caleffi biedt hiervoor onder andere:
- DIRTMAG®: magnetische vuilafscheider voor het verwijderen van vuildeeltjes en magnetiet.
- CALEFFI XF: vuilafscheider met magnetische afscheiding en aanvullende filtering voor het verwijderen van vaste verontreinigingen.
Een vuilafscheider helpt gevoelige installatiecomponenten te beschermen tegen vervuiling.
Het is wel belangrijk om te weten dat vuilafscheiding geen opgeloste calcium- en magnesiumionen verwijdert. Daarom is het een aanvulling op de juiste behandeling van het vulwater, en geen vervanging daarvan.
5. Beperk lucht en corrosierisico's
5. Beperk lucht en corrosierisico's
Naast kalk en vuil kan ook lucht de prestaties van een verwarmingsinstallatie negatief beïnvloeden.
Luchtbellen kunnen de circulatie verstoren en geluidsoverlast veroorzaken. Bovendien kan opgeloste zuurstof bijdragen aan corrosie en de vorming van magnetiet.
Met een luchtafscheider zoals de DISCAL® of CALEFFI HED® worden lucht en microbellen uit het systeemwater verwijderd.
Combineer luchtafscheiding met een correcte systeemdruk, een goed functionerend expansievat en het beperken van onnodig bijvullen. Zo worden meerdere oorzaken van vervuiling aangepakt.
6. Beperk kalkaanslag in sanitaire warmwaterinstallaties
6. Beperk kalkaanslag in sanitaire warmwaterinstallaties
Naast gesloten verwarmingssystemen verdienen ook sanitaire warmwaterinstallaties aandacht. Hier wordt voortdurend vers leidingwater aangevoerd, waardoor kalkvormende mineralen zich kunnen blijven afzetten in bijvoorbeeld boilers, warmtewisselaars en leidingen.
De CALEFFI eCAL® is een elektrolytisch anti-kalkaanslagsysteem dat rechtstreeks op de koudwaterleiding wordt geïnstalleerd. Het helpt kalkafzettingen in de achterliggende drinkwaterinstallatie te beperken.
De eCAL® combineert drie functies:
- Elektrolytische anti-kalkbehandeling: beïnvloedt de vorming van kalkkristallen, waardoor kalk zich minder gemakkelijk op oppervlakken afzet.
- Mechanische filtering: verwijdert vaste onzuiverheden, zoals zanddeeltjes, uit het water.
- Magnetische afscheiding: helpt ferromagnetische verontreinigingen uit het water te verwijderen.
De eCAL® werkt zonder toevoeging van chemicaliën of externe elektriciteitsvoorziening. In tegenstelling tot traditionele ontharding blijven calcium en magnesium in het water aanwezig: de waterhardheid verandert dus niet.
Hierdoor kan de eCAL® helpen om kalkaanslag te beperken in sanitaire warmwaterbereidingen, bijvoorbeeld aan de drinkwaterzijde van een combiketel of boiler.
Belangrijk: de eCAL® is ontwikkeld voor drinkwaterinstallaties en is geen vervanging voor ontharding of demineralisatie van het vulwater in een gesloten verwarmingscircuit.
Praktische checklist: kalkvorming voorkomen bij installatie en onderhoud
Een goede waterkwaliteit begint al bij het ontwerp en de ingebruikname van een installatie. Met onderstaande aandachtspunten kun je als installateur het risico op kalkvorming en vervuiling beperken:
- Controleer het vulwater: meet de waterhardheid en controleer de waterkwaliteitseisen van de toestelfabrikant.
- Behandel het vulwater indien nodig: kies voor ontharding of demineralisatie, afgestemd op het systeem.
- Reinig de installatie: verwijder aanwezige afzettingen en vervuiling voordat het systeem in gebruik wordt genomen.
- Bescherm het verwarmingscircuit: gebruik, indien toegestaan, een geschikt additief tegen corrosie en afzettingen.
- Installeer lucht- en vuilafscheiding: voorkom dat vaste verontreinigingen en lucht de werking verstoren.
- Beperk onnodig bijvullen: controleer lekkages, systeemdruk en de werking van het expansievat.
- Controleer periodiek de waterkwaliteit: volg de voorschriften van de fabrikant en controleer de werking van de waterbehandelingsvoorzieningen.
Bij sanitaire warmwaterinstallaties verdient daarnaast de continue aanvoer van vers leidingwater extra aandacht, zeker in gebieden met een hoge waterhardheid.
Een complete aanpak voor betrouwbare verwarmingsinstallaties
Kalkvorming voorkomen vraagt om de juiste waterbehandeling op de juiste plaats.
Voor gesloten verwarmingssystemen biedt de Caleffi 580 mogelijkheden om het vulwater te ontharden of te demineraliseren. Met C3 CLEANER, C1 INHIBITOR en effectieve lucht- en vuilafscheiding kunnen daarnaast bestaande vervuiling en verschillende oorzaken van nieuwe afzettingen worden aangepakt.
Voor sanitaire drinkwaterinstallaties kan de CALEFFI eCAL® helpen om kalkaanslag te beperken, zonder de waterhardheid te veranderen.
Door deze oplossingen correct te combineren, help je als installateur om vervuiling te beperken, warmtewisselaars te beschermen en de werking van de installatie op peil te houden.
