De Vlaamse Regering keurde het Actieplan Warmtepompen 2030 goed. Met dit plan wil Vlaanderen de uitrol van warmtepompen versnellen en de overstap naar fossielvrij verwarmen concreet ondersteunen. Het actieplan bevat 25 acties die tussen 2026 en 2030 moeten bijdragen aan meer warmtepompen in woningen, appartementsgebouwen, publieke gebouwen, landbouw, industrie en tertiaire toepassingen.
De ambitie is duidelijk: warmtepompen moeten een centrale rol spelen in de verduurzaming van de warmtevraag. Vandaag is verwarming en koeling in Vlaanderen nog grotendeels fossiel. Volgens het actieplan is 92,4% van het Vlaamse bruto eindverbruik voor verwarming en koeling van fossiele oorsprong. Tegelijk gebruikt slechts ongeveer 9% van de gebouwen ter plaatse geen fossiele brandstoffen meer voor verwarming.
Van fossiele verwarming naar warmtepompen
Warmtepompen worden door de Vlaamse Regering gezien als een sleuteltechnologie in de energietransitie. Tegen 2050 moeten gebouwen in lijn met de Europese EPBD-richtlijn emissievrij zijn. Concreet betekent dit dat gebouwen fossielvrij verwarmd moeten worden, bijvoorbeeld via een warmtepomp of via aansluiting op een warmtenet.
Om dat mogelijk te maken, wil Vlaanderen alle woningen tegen 2040 warmtepompklaar maken. Opvallend is dat volgens het actieplan ongeveer 56% van de Vlaamse residentiële gebouwen vandaag al warmtepompklaar is. Dat betekent dat de warmtevraag van deze woningen laag genoeg is om efficiënt te verwarmen met lage temperatuurverwarming en een full electric warmtepomp. Vooral woningen met EPC-label A en B, en een groot deel van label C, komen hiervoor in aanmerking.
De groei is vandaag al zichtbaar. Het aantal bijkomende warmtepompen voor ruimteverwarming steeg van ongeveer 6.000 in 2019 naar meer dan 30.000 in 2024. In nieuwbouw is de warmtepomp intussen bijna standaard: meer dan 95% van de nieuwbouwprojecten kiest volgens de meest recente EPB-aangiftes voor een warmtepomp. Richting 2030 wil Vlaanderen evolueren naar ongeveer 60.000 bijkomende warmtepompen per jaar.
Actieplan
Financiële drempels verlagen
Financiële drempels verlagen
Een belangrijk onderdeel van het actieplan is het verbeteren van de financiële haalbaarheid. De overheid erkent dat de verhouding tussen elektriciteit en fossiele brandstoffen vandaag nog een drempel vormt. Daarom wordt gewerkt aan een energietaxshift, waarbij elektriciteit relatief aantrekkelijker moet worden ten opzichte van aardgas en stookolie.
Daarnaast blijven de premies voor warmtepompen en warmtepompboilers in 2026 en 2027 behouden voor alle inkomensgroepen. Ook kwetsbare doelgroepen krijgen extra aandacht, onder meer via ondersteuning voor noodkopers, sociale woningen en minimale levering elektriciteit voor gezinnen met een warmtepomp.
Meer begeleiding voor burgers en installateurs
Meer begeleiding voor burgers en installateurs
De overstap naar een warmtepomp vraagt vaak meer voorbereiding dan de vervanging van een klassieke verwarmingsketel. Zeker in bestaande woningen moet gekeken worden naar isolatie, warmteafgifte, beschikbare ruimte, elektrische aansluiting en het type installatie.
Daarom zet het actieplan sterk in op begeleiding en ontzorging. De Mijn VerbouwBegeleiding Warmtepomp wordt uitgebreid, zodat burgers beter ondersteund worden bij de keuze van het juiste systeem en de stappen die nodig zijn om hun woning warmtepompklaar te maken.
Ook installateurs krijgen extra hulpmiddelen. Zo voorziet het plan een informatiefiche via de woningpas, met gegevens uit onder meer EPC, premie-aanvragen, energieverbruik en elektrische aansluiting. Die informatie moet helpen om offertes beter te onderbouwen, warmtepompen correcter te dimensioneren en voorstellen beter vergelijkbaar te maken.
Installatiekwaliteit wordt steeds belangrijker
Installatiekwaliteit wordt steeds belangrijker
Een opvallend onderdeel van het actieplan is de nadruk op kwaliteit. De Vlaamse Regering stelt dat de werkelijke prestaties van warmtepompen sterk afhangen van correcte dimensionering, installatie en inregeling. Een goed geïnstalleerde warmtepomp levert niet alleen meer comfort, maar ook een hoger rendement en een betrouwbaardere werking.
Daarom komen er acties rond beroepskwalificaties, RESCert, kwaliteitscontroles en systeemeisen voor technische bouwsystemen. Daarbij wordt ook verwezen naar correcte installatie, afstelling, controle en, waar van toepassing, waterzijdig inregelen.
Voor de installatiemarkt is dit een belangrijk signaal. De warmtepomp is geen losstaand toestel. Het rendement in de praktijk wordt bepaald door het volledige systeem: van dimensionering en hydraulische opbouw tot debietregeling, lucht- en vuilafscheiding, vorstbeveiliging en inregeling.
Wat betekent dit voor de installatiesector?
De komende jaren zal de vraag naar warmtepompinstallaties verder toenemen. Maar de uitdaging ligt niet alleen in het aantal geplaatste toestellen. De sleutel tot succes ligt in goed ontworpen, correct geplaatste en efficiënt werkende systemen.
Een warmtepomp werkt het best wanneer de installatie hydraulisch in balans is, het systeemwater schoon blijft en de juiste componenten worden toegepast. Zeker bij renovatieprojecten, waar bestaande leidingen en afgiftesystemen vaak behouden blijven, is die systeembenadering essentieel.
Caleffi-oplossingen voor warmtepompinstallaties
Caleffi ondersteunt installateurs met componenten en oplossingen die bijdragen aan betrouwbare en efficiënte warmtepompsystemen. Denk aan producten voor vuil- en luchtafscheiding, hydraulische scheiding, debietregeling, beveiliging, vorstbeveiliging en waterzijdig inregelen.
Met de juiste appendages wordt de warmtepompinstallatie beter beschermd, blijft het debiet onder controle en kan het systeem efficiënter functioneren. Zo helpen we installateurs om warmtepompinstallaties niet alleen correct te plaatsen, maar ook optimaal te laten presteren.
Met het Actieplan Warmtepompen 2030 zet Vlaanderen een duidelijke stap richting fossielvrij verwarmen. De warmtepomp krijgt daarin een centrale rol, maar de kwaliteit van de volledige installatie bepaalt het uiteindelijke resultaat.
Correcte dimensionering, een doordachte hydraulische opbouw en betrouwbare componenten maken het verschil tussen een warmtepomp die werkt en een warmtepompsysteem dat echt presteert.
