De energietransitie is in volle gang. Woningen stappen over op warmtepompen, elektrisch vervoer groeit en bedrijven elektrificeren hun processen. Deze ontwikkeling zorgt tegelijkertijd voor een steeds grotere belasting van het Nederlandse elektriciteitsnet. Op veel plaatsen groeit de vraag naar transportcapaciteit sneller dan het elektriciteitsnet kan worden uitgebreid.
Netcongestie is daardoor niet langer alleen een vraagstuk voor netbeheerders en grootverbruikers. Ook bij de verduurzaming van woningen en gebouwen wordt het steeds belangrijker om rekening te houden met het beschikbare elektrische vermogen.
Een elektriciteitsnet onder druk
Netcongestie ontstaat wanneer op bepaalde momenten meer elektriciteit over een deel van het netwerk moet worden getransporteerd dan het netwerk veilig aankan. Vooral tijdens piekuren loopt de vraag sterk op. Warmtepompen, elektrisch koken en het laden van elektrische voertuigen dragen daar samen met ander elektriciteitsgebruik aan bij.
Netbeheerders investeren op grote schaal in nieuwe stations, kabels en netverzwaring. Toch groeit de elektriciteitsvraag momenteel sneller dan het net kan worden uitgebreid. Daarom ligt de oplossing niet alleen in méér infrastructuur, maar ook in slimmer en flexibeler gebruik van de bestaande capaciteit.
De juiste verwarmingsoplossing voor iedere situatie
Zowel volledig elektrische als hybride warmtepompen spelen een belangrijke rol in de verduurzaming van gebouwen. Welke oplossing het meest geschikt is, hangt onder andere af van de woning, de isolatiegraad, de warmtebehoefte en de beschikbare netcapaciteit.
Een hybride installatie combineert een elektrische warmtepomp met een andere warmteopwekker, meestal een cv-ketel. De warmtepomp verzorgt een groot deel van de warmtebehoefte, terwijl de ketel kan bijspringen wanneer meer vermogen nodig is.
Juist bij netcongestie kan dat voordelen bieden. Een hybride warmtepomp vraagt doorgaans minder elektrisch piekvermogen dan een volledig elektrische warmtepomp. De Rijksoverheid noemt isolatie in combinatie met een hybride warmtepomp daarom als mogelijke tijdelijke oplossing wanneer een warmtenet of volledig elektrische warmtepomp op korte termijn niet haalbaar is. Gemiddeld kan dit ongeveer 60% aardgas voor verwarming besparen.
Van energiezuinig naar netbewust
Ook Netbeheer Nederland ziet een belangrijke rol voor slimme, stuurbare warmtepompen. Door installaties tijdens drukke momenten anders aan te sturen, kan de belasting van het elektriciteitsnet worden beperkt.
In april 2026 riep Netbeheer Nederland de politiek expliciet op om slimme hybride warmtepompen te stimuleren als volwaardige transitieoplossing, onder andere vanwege de lagere piekdruk op het elektriciteitsnet.
Daarmee verandert ook de manier waarop we naar verwarmingssystemen kijken. Niet alleen het totale energiegebruik telt, maar steeds meer ook wanneer elektriciteit wordt gebruikt en hoeveel vermogen een installatie op piekmomenten vraagt.
Dat past binnen de bredere ontwikkeling naar een netbewust energiesysteem. Vanaf 2028 worden nettarieven voor kleinverbruikers volgens de huidige plannen meer tijdsafhankelijk, waardoor elektriciteitsgebruik tijdens piekmomenten duurder kan worden dan tijdens rustigere uren.
De richting is duidelijk: niet alleen elektrificeren, maar vooral slim elektrificeren.
Verschillende oplossingen naast elkaar
De warmtetransitie kent geen oplossing die overal hetzelfde is. In sommige situaties ligt een volledig elektrische warmtepomp voor de hand, in andere gevallen kan een hybride systeem of warmtenet beter passen.
Ook het landelijke beleid gaat uit van meerdere routes naast elkaar. Het huidige regeerakkoord zet in op verdere uitbreiding van warmtenetten. Waar een warmtenet niet de meest geschikte oplossing is, wil het kabinet vanaf 2029 de toepassing van hybride, slimme warmtepompen stimuleren en normeren.
Voor installateurs en adviseurs betekent dit dat het verwarmingssysteem steeds meer als onderdeel van het totale energiesysteem moet worden bekeken. Isolatiegraad, afgiftetemperatuur, beschikbaar elektrisch vermogen, piekbelasting en toekomstige verduurzamingsplannen spelen allemaal mee.
Systeemoptimalisatie wordt steeds belangrijker
Een goed systeemontwerp is essentieel voor iedere verwarmingsinstallatie. De juiste dimensionering, een correcte hydraulische balans en een goede waterkwaliteit zijn bepalend voor een betrouwbare, efficiënte en comfortabele werking.
Bij warmtepompsystemen verdienen deze aspecten extra aandacht. Warmtepompen werken doorgaans met lagere aanvoertemperaturen en zijn gevoeliger voor afwijkingen in debiet. Daardoor moet de warmteafgifte optimaal zijn en kunnen fouten in de hydraulische opbouw, inregeling of een slechte waterkwaliteit sneller leiden tot comfortklachten, een hoger energieverbruik of storingen.
Ook de kwaliteit van het systeemwater speelt een belangrijke rol. Lucht, vuil en magnetiet kunnen de doorstroming verstoren, pompen en kleppen blokkeren en de warmteoverdracht in warmtewisselaars verminderen. In een warmtepompsysteem kan dat relatief snel invloed hebben op het rendement en de bedrijfszekerheid. Een goede lucht- en vuilafscheiding helpt daarom om componenten te beschermen en de installatie efficiënt te laten functioneren.
Met onze oplossingen voor onder andere buffering, inregeling, lucht- en vuilafscheiding en vorstbeveiliging ondersteunen we installateurs bij het realiseren van betrouwbare en efficiënte warmtepomp- en hybride systemen. Onze gratis beschikbare installatieschema’s bieden daarbij praktische ondersteuning voor verschillende systeemconfiguraties.
De komende jaren: flexibiliteit wordt steeds belangrijker
Dat Nederland verder elektrificeert staat buiten kijf. Tegelijkertijd laat de huidige netcongestie zien dat simpelweg ieder gebouw volledig elektrificeren niet overal en op ieder moment haalbaar is.
Warmtenetten, volledig elektrische warmtepompen en hybride systemen zullen daarom voorlopig naast elkaar bestaan. Welke oplossing het meest geschikt is, hangt steeds meer af van zowel het gebouw als de lokale energie-infrastructuur.
Eén ontwikkeling wordt daarbij steeds belangrijker: flexibiliteit. Door verwarmingsinstallaties niet alleen energiezuinig, maar ook slim en hydraulisch goed te ontwerpen, kunnen we bijdragen aan comfortabel en duurzaam verwarmen én een efficiënter gebruik van het elektriciteitsnet.
